Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosił nabór wniosków do programu Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju 2026

Celem programu jest wspieranie samorządów w zapewnianiu stabilnej opieki nad najważniejszymi miejscami pamięci, stanowiącymi materialne świadectwo wydarzeń kluczowych dla narodowej tożsamości.

Zasadniczym celem programu jest wspieranie opieki nad miejscami pamięci i trwałymi upamiętnieniami na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącymi materialne świadectwo kluczowych wydarzeń z historii Polski. Wspierane są także działania mające na celu upowszechnianie wiedzy na temat miejsc, faktów i postaci związanych z walką i męczeństwem. W sposób szczególny dotyczy to miejsc noszących ślady masowych zbrodni reżimów totalitarnych. Realizacja ustawowych zadań ministra służy podtrzymywaniu i rozpowszechnianiu tradycji narodowej i państwowej. W ramach zadań realizowanych w programie szczególnie promowane jest:

1. podkreśleniu prestiżu miejsca pamięci/trwałego upamiętnienia;
2. nadanie lub przywrócenie odpowiedniego wyrazu;
3. zaangażowanie w opiekę nad miejscami pamięci i trwałymi upamiętnieniami jak największej liczby różnych podmiotów;
4. zapewnienie jak najlepszej dostępności miejsca/trwałego upamiętnienia;
5. tworzenie nowych trwałych upamiętnień w miejscach, gdzie ich obecność jest uzasadniona interesem społecznym;
6. twórcze zastosowanie nowoczesnych metod badań, edukacji i promocji do ochrony dziedzictwa narodowego;
7. stosowanie rozwiązań prawnych sprzyjających lepszej opiece nad miejscami pamięci/trwałym upamiętnieniami (uwzględnienie miejsca pamięci, jego ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy objęcie go inną formą ochrony prawnej).

Pod pojęciem „miejsce pamięci i trwałe upamiętnienie” rozumie się:

1. miejsce zbrodni popełnionych w ramach działań zbrojnych lub represji ze strony reżimów totalitarnych, w tym zbrodni ludobójstwa, zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, na obywatelach polskich; obywatelach polskich będących przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych lub grup posługujących się językiem regionalnym, lub obywatelach innych państw;
2. miejsce funkcjonowania byłych obozów koncentracyjnych, obozów zagłady, obozów jenieckich oraz innych miejsc przetrzymywania ofiar zbrodni i represji, o których mowa w pkt 1;
3. miejsce związane z działaniami prowadzonymi na rzecz obrony lub odzyskania niepodległości przez Polskę ;
4. inne miejsca związane z historią walk i męczeństwa Narodu Polskiego lub innych Narodów;
5. materialne upamiętnienie ww. miejsc oraz osób i wydarzeń z nimi związanych, o ile nie łączy się ono z gloryfikacją sprawców zbrodni;
6. powyższe upamiętnienia nie mogą wiązać się z gloryfikacją sprawców zbrodni.

Zadania dofinansowywane w ramach programu powinny realizować jeden z poniższych celów wiodących.

Nabór „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju - prace remontowe, badawcze, edukacyjne 2026”:

1. Ochrona obiektów utrwalających tożsamość narodową i pamięć historyczną – efektem realizacji tego celu powinno być utrzymanie w jak najlepszym stanie oraz poprawa stanu technicznego miejsc pamięci i stałych upamiętnień.
2. Pogłębianie i upowszechnianie wiedzy na temat walk i męczeństwa – cel powinien być realizowany poprzez badania, prace poszukiwawcze, archeologiczne oraz popularyzacja wiedzy o wydarzeniach związanych z miejscami pamięci i trwałymi upamiętnieniami - zadania powinny koncentrować się na prowadzeniu badań i udostępniania wiedzy na temat miejsc pamięci i stałych upamiętnień.

Nabór „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju - infrastruktura 2026”:

3. Rozwój infrastruktury obiektów utrwalających tożsamość narodową i pamięć historyczną –zadania powinny koncentrować się na prowadzeniu prac budowlanych, modernizacyjnych oraz związanych z infrastrukturą miejsc pamięci i stałych upamiętnień.

Do składania wniosków uprawnione są następujące podmioty sprawujące opiekę nad miejscem pamięci narodowej, którego dotyczy wniosek:

• samorządowe instytucje kultury, których organizatorzy nie zawarli umowy o współprowadzeniu z Ministrem KiDN;
• jednostki samorządu terytorialnego;
• organizacje pozarządowe;
• uczelnie publiczne i uczelnie niepubliczne;
• kościoły i związki wyznaniowe oraz ich osoby prawne.

W ramach naboru będą rozpatrywane wnioski złożone w terminie do 1 grudnia 2025 roku.

Szczegółowe informacje można uzyskać na stronie internetowej pod adresem: https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-i-trwale-upamietnienia-w-kraju-2026